Πολλαπλό Βιβλίο: Ένα ακόμα πολλαπλό ψέμα

 Του Λουκά Καβακλή,

«Στον αέρα είναι η υλοποίηση του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου, καθώς οι εκδότες ακόμη αναμένουν τις εγκρίσεις ή όχι των διδακτικών πακέτων που έχουν καταθέσει από τον Ιούλιο, ώστε να προχωρήσουν στη δημιουργία ψηφιακών βιβλίων για τους εκπαιδευτικούς. Έπρεπε όλα να είχαν ολοκληρωθεί στην αρχή του νέου σχολικού έτους, αλλά πλέον δεν υπάρχει αυστηρό χρονοδιάγραμμα. «Να επενδύσουμε σε κάτι που δεν γνωρίζουμε εάν θα προχωρήσει;», ανέφερε χθες στην «Κ» ο Κώστας Δαρδανός, μέλος του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίου. Την παροιμία με το … αέναο κοσκίνισμα επικαλούνται εκπαιδευτικά στελέχη για να σχολιάσουν τη στάση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και του «Διόφαντου» (οργανισμού αρμοδίου για την έκδοση των βιβλίων), που τορπιλίζουν μια σημαντική μεταρρύθμιση της πρώτης κυβέρνησης Μητσοτάκη….»

Με αυτό τον δραματικό τόνο ξεκινά άρθρο του στην Καθημερινή ο Απόστολος Λακασάς στις 23/9/2025 για τις καθυστερήσεις στα σχέδια της κυβέρνησης για το λεγόμενο πολλαπλό βιβλίο στα σχολεία.

Ένα έργο 30.000.000 ευρώ που έπρεπε, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Νέας Δημοκρατίας, να έχει

ολοκληρωθεί έως τον Φεβρουάριο του 2026, οπότε και οι εκπαιδευτικοί θα έπρεπε να έχουν επιλέξει το ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ από τα προσφερόμενα από το ΙΕΠ.

Για την προετοιμασία δαπανήθηκαν άλλα 10.000.000 ευρώ για την εκπόνηση των νέων αναλυτικών προγραμμάτων και την «επιμόρφωση» των εκπαιδευτικών σε αυτά.

Στον φετινό προϋπολογισμό δίνονται άλλα 8.000.000 ευρώ για την ολοκλήρωση επιλογής και έκδοσης των νέων βιβλίων με ορίζοντα το Σεπτέμβρη, πλέον, του 2027 και πάλι βλέπουμε, αφού η κ. Ζαχαράκη στη Βουλή δήλωσε ΣΤΟΧΟΣ μας είναι ο Σεπτέμβρης του 2027 σε αντίθεση με προηγούμενη δήλωσή της που έλεγε τα βιβλία ΘΑ ΕΙΝΑΙ στα σχολεία το Σεπτέμβρη του 2026.

Με απλά μαθηματικά ήδη το έργο έχει φτάσει στα 48.000.000 ευρώ (!!!!) και έπεται συνέχεια…

Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία που η ίδια η υπουργός έδωσε στη Βουλή: Έχουν εγκριθεί από το ΙΕΠ 181  βιβλία (διδακτικά πακέτα)  για  146 γνωστικά αντικείμενα για τα οποία έγινε πρόσκληση για τη δημιουργία διδακτικών πακέτων από το Νηπιαγωγείο μέχρι την Α’ Λυκείου.

Από τα 146 γνωστικά αντικείμενα, για κάποια έχουμε από μηδέν έως ένα βιβλίο.

Δεν κατατέθηκε καμία πρόταση για  17 διδακτικά βιβλία: Στο πλαίσιο της Πρόσκλησης που εξέδωσε το ΙΕΠ τον Απρίλη του 2023, δεν κατατέθηκε καμία πρόταση για δέκα επτά (17) διδακτικά βιβλία (διδακτικά πακέτα) και μόνο μία πρόταση για είκοσι πέντε (25) διδακτικά βιβλία (εγχειρίδιο και βιβλίο ασκήσεων).

Μηδέν:  Μουσική Γ΄, Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ Δημοτικού, Ανθολόγιο Μουσικών Κειμένων Δημοτικού, Γερμανικά Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, Γερμανικά Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου, Ιταλικά Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου, Γερμανικά Α΄, Β΄ Λυκείου, Γραμμικό Σχέδιο Γ΄ Λυκείου και Ελεύθερο Σχέδιο Γ΄ Λυκείου.

Μία (1) μόνο πρόταση: Φυσικής Αγωγής Α έως ΣΤ΄ Δημοτικού, Μουσική Α΄ και Β΄ Δημοτικού, Αγγλικά Α’ έως ΣΤ’ Δημοτικού, Μουσική Α, Β, Γ, Γυμνασίου, Ανθολόγιο Μουσικών Κειμένων για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου, Εργαστηριακός Οδηγός Εκπαιδευτικού για το μάθημα της Μουσικής για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου, Αγγλικά Α’, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου, Γαλλικά Β΄,Γ΄ Γυμνασίου, Αγγλικά Β΄ Λυκείου.

Αφήσαμε για το τέλος το καλύτερο από όλα: για τα ΕΠΑΛ δεν προβλέπεται ΤΙΠΟΤΑ! Ούτε νέα αναλυτικά προγράμματα, ούτε νέα βιβλία, ούτε εκσυγχρονισμός των εργαστηρίων, παρά το γεγονός ότι πολλά από αυτά είναι απαρχαιωμένα! Τα παραδείγματα ξεπερνούν κάθε φαντασία: Ορισμένα βιβλία αναφέρονται ακόμα στον πρόλογό τους στα καταργημένα από το 2006 Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια (ΤΕΕ). Στο πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα «Αρχές Οργάνωσης Διοίκησης» του Τομέα Οικονομίας, χρησιμοποιούνται παραδείγματά με … δραχμές. Στο μάθημα «Σύγχρονο Περιβάλλον Γραφείου» του Τομέα Οικονομίας γίνεται αναφορά σε «υπερσύγχρονες» συσκευές, όπως telex και fax! Με απύθμενο κυνισμό αντιμετωπίζουν τους μαθητές και τις μαθήτριες των ΕΠΑΛ σαν παιδιά ενός κατώτερου θεού…

Υπενθυμίζουμε ότι η κυβέρνηση δήλωνε και δηλώνει ότι:  To πολλαπλό βιβλίο, τα νέα προγράμματα σπουδών, η παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού μεγάλης έκτασης, η Τράπεζα Θεμάτων για το Εθνικό Απολυτήριο είναι πρότζεκτ οργανικά συνδεδεμένα μεταξύ τους, άρα με βάση τις εξελίξεις μιλάμε για ένα μεγάλο φιάσκο στον σχεδιασμό της.

Όμως, πέρα από τις αστοχίες τους, το φαγοπότι τους, η όλη φιλοσοφία που διέπει τη λογική της κυβέρνησης είναι μια βαθιά αντιδραστική, αντιεκπαιδευτική λογική που οδηγεί στην περαιτέρω κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών, στην όξυνση των ταξικών φραγμών, στην απόρριψη και έξωση από τα σχολεία χιλιάδων μαθητών.

Οδηγεί στη μεταφορά των ευθυνών για την όποια «αποτυχία» στους εκπαιδευτικούς, στη δική τους έμμεση ή άμεση αξιολόγηση με ότι αυτό συνεπάγεται.

Γιατί:

Το πολλαπλό βιβλίο στην πραγματικότητα θα είναι ένα και μόνο ένα για κάθε μαθητή και μαθήτρια. Τα όποια άλλα βιβλία υπάρξουν στο ίδιο αντικείμενο θα υπάρχουν ψηφιακά γι’ αυτό το σχολείο. Καμιά πρωτοτυπία αφού και σήμερα όποιος/α θέλει συμβουλεύεται και άλλες πηγές (υπάρχουν και τα παραθέματα στα σημερινά βιβλία) ή βιβλία.

Αυτό που αλλάζει, είναι πως κάθε σχολείο, μπορεί να επιλέγει και διαφορετικό βιβλίο. ‘Άλλο βιβλίο το σχολείο στον Ασπρόπυργο και στον Δεντροπόταμο, άλλο στην Εκάλη και στο Πανόραμα.

Άλλο το Ωνάσειο, το Πρότυπο και το Πειραματικό και άλλο το απλό σχολείο χωρίς τίτλο «ευγενείας και αριστείας».

Όταν λοιπόν ο εκπαιδευτικός θα κληθεί να επιλέξει βιβλίο από την ετοιματζίδικη λίστα του Υπουργείο, χωρίς ποτέ ο ίδιος να έχει συμμετάσχει, να έχει λόγο στο πώς διαμορφώθηκαν τα νέα αναλυτικά προγράμματα στη βάση των οποίων θεωρητικά φτιάχτηκαν τα νέα βιβλία, λαμβάνοντας υπόψη το κοινωνικό, πολιτισμικό και οικονομικό επίπεδο της περιοχής που είναι το σχολείο του, αυτόματα καλείται ο ίδιος να κατηγοριοποιήσει τους μαθητές του, όχι για να τους βοηθήσει με εξατομικευμένη διδασκαλία, αλλά να τους κατατάξει διαλύοντας κάθε ενιαιότητα στη μορφωτική διαδικασία, γινόμενος συνένοχος στην ταξική επιλογή με την κυβέρνηση να σφυρίζει αδιάφορα ως αθώα περιστερά.

Αντικειμενικά, και μέσα από την επιλογή βιβλίου γίνεται ένα ακόμα βήμα στη διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης, στη δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων, όπως άλλωστε έχει διακηρύξει σαν στόχο η κυβέρνηση (“πολυτυπία”), η Ε.Ε., ο ΟΟΣΑ. Τα “καλά” σχολεία, θα μπορούν σε μια πορεία να επιλέγουν, εκτός από «πελάτες-μαθητές» (βλέπε σχέδια για ελεύθερη επιλογή σχολείου) και τα βιβλία πιο υψηλών απαιτήσεων και δυσκολίας. Τα άλλα, αυτά που θα περιέχουν πιο στοιχειώδεις γνώσεις, πιο επιφανειακή κάλυψη της ύλης. Η επιλογή των βιβλίων από τον Σύλλογο Διδασκόντων αυτόματα θα λειτουργεί και σαν στοιχείο χαρακτηρισμού και κατάταξης του σχολείου.

Αφήνουμε στην άκρη το τραγελαφικό ότι βιβλία για ένα σχολείο θα αποφασίζονται για την επόμενη χρονιά από εκπαιδευτικούς που πιθανόν να μην είναι σε αυτό, λόγω της μεγάλης κινητικότητας στην εκπαίδευση (αποσπάσεις, αναπληρωτές κ.λπ.). Και εδώ θα τρίβει τα χέρια της η κυβέρνηση, αφού ανοίγει ο δρόμος για τον «κοινωνικό αυτοματισμό», «Μα τι βιβλίο διάλεξε ο συνάδελφος…δεν καταλάβαινε σε ποιο σχολείο βρισκόταν;»

Και αν η ύλη με βάση και τα διαφορετικά βιβλία τελικά ποικίλλει από σχολείο σε σχολείο, πώς θα διασφαλίζεται η ενιαία επίτευξή των εκπαιδευτικών στόχων για όλα τα παιδιά; Μήπως μεθοδεύεται τελικά να υπάρχει ένα ελάχιστο επίπεδο κατάκτησης που θα συνοδεύεται από μία ελάχιστη διδακτέα ύλη για τους πολλούς και από εκεί και πέρα τα “καλά” σχολεία να εμπλουτίζουν τη διδακτέα ύλη με επιπλέον κεφάλαια, καλύπτοντας ένα αντικείμενο σε μεγαλύτερο βάθος και με μεγαλύτερη επιστημονική πληρότητα;

Την ίδια στιγμή το Υπουργείο:

Επιμένει στην Τράπεζα Θεμάτων, την επιτομή δηλαδή της λογικής «αγκομαχώ να καλύψω την ύλη και όποιος κατάλαβε-κατάλαβε», παρά το διαχρονικό αίτημα γονιών-μαθητών-εκπαιδευτικών για την κατάργησή της.

Αυξάνει διαρκώς τα τελευταία χρόνια την ύλη των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων (Χημεία, ΑΕΕΠ, Ιστορία κ.λπ.) και θέτει εξαιρετικά δύσκολα θέματα στις πανελλαδικές (π.χ. Φυσική). Την ίδια στιγμή, έχει «απεγκλωβίσει» πάνω από 40.000 παιδιά από το δημόσιο πανεπιστήμιο με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, η οποία φυσικά και δεν ισχύει για τα κάθε λογής ιδιωτικά κολέγια η πανεπιστήμια των 7.000- 12.000 ευρώ διδάκτρων ετησίως.

Ετοιμάζει το Εθνικό Απολυτήριο, δηλαδή τριπλές πανελλαδικές εξετάσεις σε Α΄, Β΄ και Γ΄ Λυκείου με ενιαία θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο και συνυπολογισμό των βαθμών τους για την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο, γιγαντώνοντας στο έπακρο την ανάγκη των φροντιστηριακών μαθημάτων.

Τόσο απλά , τόσο αντιδραστικά.

Υπάρχει όμως κι άλλος δρόμος. Ο δρόμος της απελευθερωτικής παιδείας .

Για ένα σχολείο που θα μορφώνει και δεν θα εξοντώνει.

Για ένα σχολείο της κριτικής σκέψης, της αμφισβήτησης, της δημιουργίας, του πολιτισμού της εργατικής πλειοψηφίας, χωρίς ταξικούς, φυλετικούς θρησκευτικούς αξιολογικούς ή άλλους διαχωρισμούς

Για ενιαίο 12χρονο δημόσιο δωρεάν σχολείο, 2χρονη προσχολική χωρίς κάθετους ή οριζόντιους διαχωρισμούς, χωρίς εξεταστικούς φραγμούς για όλα τα παιδιά.

Για ελεύθερη πρόσβαση στην Ενιαία Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση , κατάργηση της όποιας ελάχιστης βάσης εισαγωγής. Κατάργηση των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων και Κολλεγίων.

Κατάργηση της Τράπεζας Θεμάτων και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής. Ούτε σκέψη για Εθνικό και Διεθνές Απολυτήριο και πολυτυπία σχολείων (Ωνάσεια, Πρότυπα, Πειραματικά, Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης).

Ενιαίο περίγραμμα προγραμμάτων σπουδών στη βάση των σύγχρονων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων και δυνατοτήτων για την ολόπλευρη μόρφωση όλων των μαθητών χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Διδακτικά βιβλία της κριτικής γνώσης και της αμφισβήτησης για την πλήρη κατανόηση και ερμηνεία της κοινωνικής και ιστορικής πραγματικότητας. Δωρεάν σύγχρονο, συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό στην υπηρεσία του εκπαιδευτικού για την κάλυψη της ύλης με επάρκεια.

Κατάργηση της αξιολόγησης και κάθε κατηγοριοποιητικής διαδικασίας στην εκπαίδευση.

Πηγή: https://selidodeiktis.edu.gr/